fbpx
nl
English Français Nederlands

Wat is zelfstandig ondernemerschap en hoe gaat het in zijn werk?

Voordat je van start gaat

Voordat je start als zelfstandige, is het belangrijk om goed het verschil te begrijpen tussen werknemer of zelfstandige zijn. Je wordt namelijk niet enkel de baas over je eigen loon, maar je moet ook een heel aantal verplichtingen nakomen. Daarnaast heb je ook een goed beeld nodig over welke professionele activiteit je precies wil gaan uitoefenen en wat je nodig hebt om van start te kunnen gaan. Hieronder beantwoorden we veel voorkomende vragen die andere zelfstandige stellen aan onze Belastingcoaches.

Dit moet je weten over zelfstandige worden

Ik ben op dit moment werknemer en ik droom ervan om te starten als zelfstandige. Waar moet ik rekening mee houden?

Voordat je van start gaat als zelfstandige en je ondernemingsnummer aanvraagt, is het belangrijk om een duidelijk businessplan te hebben. Welke diensten of producten ga je aanbieden, hoe ga je hierop verdienen en wie zijn je klanten? Mag je zomaar van start gaan, of moet je een bepaalde vergunning aanvragen of beschikken over een specifiek diploma? Beschik je daarnaast ook over voldoende financiële middelen om van start te kunnen gaan?

Onthoud ook dat je als startende zelfstandige meer moet kunnen betalen dan slechts je producten of werkmiddelen, want de administratiekosten voor de registratie van je onderneming in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) en je eerste sociale bijdragen komen al snel jouw kant op. Daarnaast is het ook verstandig om na te denken over welke professionele verzekeringen je best afsluit en bereid je je best voor op toekomstige belastingen. Met software zoals Accountable maak je het jezelf makkelijk: weet op elk moment hoeveel je verdient en welk bedrag je aan de kant moet zetten voor je belastingen en andere kosten.

Is dit allemaal uitgeklaard? Dan wordt het tijd om een professionele bankrekening te openen en je onderneming te registreren bij de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Na het ontvangen van je ondernemingsnummer activeer je het btw-nummer. En dan ben je klaar om te beginnen aan je avontuur als zelfstandige!

Welke vereisten zijn er om te starten? Heb ik een specifiek diploma of attest nodig?

In de meeste gevallen mag je starten als zelfstandige in hoofd- of bijberoep zonder dat je een specifiek diploma of getuigschrift nodig hebt. Echter, voor sommige beroepen, zoals dokters, advocaten of psychologen (vrije beroepen), is een officieel diploma verplicht. Andere zelfstandige beroepen, zoals copywriters, grafisch ontwerpers of consultants, hebben geen echt diploma nodig. Maar let op, het hebben van relevante vaardigheden, expertise, ervaring en zelfs certificaten kunnen je geloofwaardigheid en concurrentievermogen aanzienlijk verhogen.

Start je als zelfstandige in Wallonië of Brussel? Dan heb je het diploma bedrijfsbeheer (of gelijkaardig) nodig om te mogen starten. Vanaf 2024 zal dit niet langer van toepassing zijn voor zelfstandigen in Brussel. In Vlaanderen is deze vereiste enkele jaren geleden reeds afgeschaft.

Hoeveel startkapitaal heb ik nodig als startende zelfstandige? Kan ik beroep doen op financiële ondersteuning of subsidies?

Om te mogen starten als zelfstandige in België, heb je wettelijk gezien geen exact startbedrag nodig. Al moet je wel over voldoende kapitaal beschikken om je opstartkosten zoals registratiekosten, je eerste sociale bijdrage, materialen of je kantoorruimte, mee te dekken. De opstartkosten voor een eenmanszaak liggen doorgaans veel lager dan de kosten voor het opstarten van een vennootschap. Als je kiest om een vennootschap op te richten, moet je een financieel plan indienen waarmee je aantoont dat je voldoende kapitaal hebt voorzien om je activiteiten mee te dragen. Voor een eenmanszaak is dit niet zo, aangezien daar de lijn tussen je privé- en professioneel vermogen erg dun is.

Ben je op zoek naar een financieel duwtje in de rug? Hier zijn enkele mogelijke bronnen van financiering en ondersteuning:

  • Als je werkloos bent, kun je verschillende ondersteuningsopties aanvragen om je overgang naar zelfstandig ondernemerschap te vergemakkelijken. Dit omvat bijvoorbeeld een startlening, het behoud van het recht op werkloosheidsuitkeringen (Springplank naar Zelfstandige), de transitiepremie en meer.
  • De overheid, zowel de Vlaamse als de lokale overheid, biedt ook verschillende leningen, subsidies en ondersteuningsmaatregelen aan startende zelfstandigen die een duwtje in de rug nodig hebben.
  • Er worden jaarlijks verschillende wedstrijden georganiseerd voor start-ups en ondernemers. Deze worden vaak gesponsord door de overheid of genieten overheidssteun, maar er zijn ook veel particuliere initiatieven. De soort ondersteuning varieert sterk en kan gaan van een contante beloning, persoonlijke coaching, netwerkgelegenheden tot hulp bij het verkrijgen van financiering. Denk maar aan initiatieven zoals Start It van KBC of andere initiatieven vanuit Vlaio, en dergelijke.

Meer over financieringsmogelijkheden en subsidies voor startende zelfstandigen lees je hier.

Mag ik een centje bijverdienen als werknemer?

Heb je een baan in loondienst en heb je na je uren nog tijd om een centje bij te verdienen met een hobby of passie? Dan kun je het overwegen om zelfstandige in bijberoep te worden. Voordat je van start gaat, is het belangrijk om even stil te staan bij de volgende zaken:

  • Zorg ervoor dat er geen beperkingen in je arbeidscontract staan met betrekking tot het starten als zelfstandige in bijberoep. De meeste werkgevers behouden zich het recht om je bijberoep af te keuren als je er concurrentie mee creëert.
  • Zorg ervoor dat je goed begrijpt welke extra belastingverplichtingen een bijberoep met zich meebrengt. Zo is het goed om te weten dat de inkomsten van je bijberoep geteld worden bij die van je hoofdberoep, wat er al snel voor zorgt dat je in een hogere belastingschijf belandt.
  • Je hoofdactiviteit in loondienst moet minstens de helft van je werktijd in beslag nemen. Als je werkloos bent of een uitkering ontvangt, moet je ingeschreven zijn als werkzoekende en een toelating vragen.
  • Een bijberoep is even officieel als een hoofdberoep: je moet je zelfstandige activiteit dus registreren bij de Kruispuntbank van Ondernemingen en een btw-nummer aanvragen. Daarnaast ben je ook verplicht om je aan te sluiten bij een sociaal verzekeringsfonds en sociale bijdragen te betalen.
Ik ben momenteel werkloos, mag ik toch starten als zelfstandige?

Ben je momenteel werkloos en wil je starten als zelfstandige in hoofdberoep of bijberoep? Het kan! Als je moeilijkheden ondervindt om je start als zelfstandige te financieren, kun je beroep doen op de startlening van de Vlaamse Overheid. In dit geval zal je doorgaans niet meer als werkloos beschouwd worden en daarmee dus ook je werkloosheidsuitkering verliezen. Heb je er toch baat bij om tijdelijk je werkloosheidsuitkering te behouden? Dankzij de Springplank naar zelfstandige krijg je de kans om je eigen onderneming te starten, zonder direct je uitkering te verliezen.

Voor welk zelfstandigenstatuut kies ik best?

In België heb je de keuze tussen verschillende statuten of juridische entiteiten voor zelfstandigen. Welk statuut het beste bij jou past, is afhankelijk van je professionele activiteit, hoeveel je denkt te verdienen en een aantal andere factoren.
We helpen je graag op weg:

  • Eenmanszaak: een eenmanszaak is de meest gekozen ondernemingsvorm voor startende zelfstandigen en kenmerkt zich door het feit dat er slechts één eigenaar is. De zaakvoerder is persoonlijk aansprakelijk voor alle professionele activiteiten, en dus ook winsten en verliezen van de onderneming. Juridisch gezien is een eenmanszaak een ‘natuurlijke persoon’, en er is dus geen sprake van een rechtspersoonlijkheid. De oprichting is relatief goedkoop en vraagt weinig administratie.
  • Kleine onderneming vrijgesteld van btw: technisch gezien is dit soort onderneming geen aparte ondernemingsvorm, maar kun je het zien als een soort eenmanszaak. Elke zelfstandige in België (met uitzondering van de vrije beroepen) is in principe btw-plichtig. Voor kleine ondernemingen, met een jaaromzet van minder dan € 25.000, bestaat er echter een uitzondering. Deze kleine ondernemingen kunnen een btw-vrijstelling aanvragen en zijn daarmee vrijgesteld van het aanrekenen van btw en het indienen van periodieke aangiften. De keerzijde? Ze kunnen ook geen btw op professionele aankopen recupereren.
  • Ook freelancers zijn geen afzonderlijke ondernemingsvorm, maar de term ‘freelancer’ hoor je steeds vaker in het ondernemingslandschap. Freelancers zijn zelfstandigen die diensten aanbieden op projectbasis aan bedrijven of particulieren. Ze zijn niet gebonden aan een werkgever, maar werken onafhankelijk. Freelancers kiezen meestal voor het statuut van een eenmanszaak of een besloten vennootschap.
  • Een vennootschap is een ondernemingsvorm waarbij het zowel mogelijk is om alleen of met meerdere personen een onderneming te starten. Vennootschappen beschikken over een eigen rechtspersoonlijkheid. Dit wil zeggen dat de vennoten, of bedrijfsleiders in de vennootschap, in geen geval persoonlijk aansprakelijk zijn voor de winsten en verliezen van de onderneming. Er bestaan verschillende soorten vennootschappen, elk met zijn specifieke voor- en nadelen. De meest voorkomende vennootschappen zijn een besloten vennootschap (BV), naamloze vennootschap (NV), commanditaire vennootschap (CommV) en managementvennootschap.
  • Een zelfstandige met een vrij beroep biedt voornamelijk intellectuele diensten of producten aan vanuit een specifieke specialisatie. Denk maar aan: advocaten, architecten, apothekers, dokters, notarissen, psychologen of paramedici. Een aantal van deze vrije beroepen of beroepen met een sociaal karakter zijn vrijgesteld van alle btw-verplichtingen. Meer specifiek medische en paramedische beroepen zoals artsen, tandartsen, kinesitherapeuten, vroedvrouwen, verpleegkundigen en zorgkundigen. Om te weten te komen welke vrije beroepen precies zijn vrijgesteld van btw, kun je de lijst op de website van FOD Financiën raadplegen.