De gedeelde onderneming Smart: een goed idee of niet?

Heb je een belastingvraag?
Onze AI Boekhouder beantwoordt ze via e-mail.

Bitte gib eine gültige E-Mail-Adresse ein

Stel je vraag

Ben je al bekend met ‘Smart’? Deze gedeelde onderneming, of coöperatieve vennootschap, is er voor ondernemers in België die flexibel willen werken zónder zich meteen als zelfstandige te vestigen. Het systeem wordt vooral gebruikt in de cultuursector maar staat ook open voor andere sectoren.

Op deze pagina lees je wat Smart is, of het interessant kan zijn voor jou en wat de voor- en nadelen zijn. 

Zelfstandig kunstenaar of artiest? Op deze pagina ontdek je alles over de zakelijke kant van je artistieke projecten!

Wat is Smart?

Werken als freelancer zonder zelfstandigenstatuut? Dat kan via Smart, voluit ‘Société Mutuelle pour Artistes’.

Smart is een coöperatieve vennootschap die jou in staat stelt om opdrachten uit te voeren voor klanten, zonder dat je jezelf moet inschrijven als zelfstandige. Je kiest je opdrachtgevers zelf en bepaalt je prijs zelf. 

Smart treedt op als juridische werkgever: Zij regelen jouw:

• Arbeidscontract;
• loonfiches;
• facturatie;
• sociale bijdragen;
• andere administratieve taken.

Vooral in sectoren waar werk onzeker of projectafhankelijk is, zoals in cultuur, event en educatie, biedt Smart zo een vangnet. Je krijgt toegang tot sociale rechten zonder de administratieve en financiële drempels van een klassiek bijberoep of vennootschap.

Voor wie is Smart interessant?

Ondanks wat de naam doet vermoeden, is Smart niet beperkt tot artiesten. Iedereen die op freelancebasis werkt, kan zich aansluiten, dus ook vanuit andere sectoren.

Er zijn wel enkele wettelijke uitzonderingen:

• Zelfstandigen die al voltijds in hoofdberoep actief zijn, kiezen beter voor een klassiek statuut.
• Beroepen waarvoor je een wettelijk beschermd statuut nodig hebt, zoals arts, advocaat of notaris, kunnen geen gebruik maken van het systeem. 

Vennoot worden van Smart

Om gebruik te maken van de diensten van Smart moet je vennoot worden. Dat betekent dat je minstens één aandeel koopt ter waarde van 30 euro.

Je krijgt daarmee stemrecht op de algemene vergadering en toegang tot het gedeelde platform en de administratie.

Belangrijk om te weten: je kan op elk moment beslissen om te stoppen, en je krijgt dan de nominale waarde van je aandelen terugbetaald.

Je zit dus niet vast aan Smart, en je investering is geen verloren geld. Dividenden worden er wel niet uitgekeerd, de winst wordt volledig heringezet in de werking van de coöperatie.

Wat zijn de voordelen van Smart?

Minder risico en sociale bescherming

Wat als een klant je niet betaalt? Dan komt Smart tussen met een loongarantie. Smart neemt ook het risico op laattijdige betalingen op zich. Je geniet dus van sociale bescherming zoals elke werknemer, inclusief pensioenopbouw, ziekteverzekering, kinderbijslag en meer.

Gedeelde administratie

Je hoeft zelf geen btw-nummer aan te vragen of boekhouding te voeren. Smart regelt je contracten, facturatie, sociale aangiften en loonadministratie. Dat scheelt je kopzorgen, zeker als administratie niet je ding is.

Je kunt onkosten inbrengen

In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht, kun je wél beroepskosten inbrengen. Denk aan verplaatsingskosten, telefoon of internet, materiaal dat je nodig hebt voor een project. Smart voorziet een systeem van onkostennota’s. Je kosten worden wel alleen verrekend als je jezelf ook effectief uitbetaalt. 

Let op: grote investeringen, zoals een auto, vallen meestal buiten het systeem. Je bent immers geen zelfstandige, maar een werknemer in loondienst van de coöperatie.

Online platform en extra tools

Via het platform van Smart kun je je activiteit beheren, je loon en kosten simuleren en documenten (zoals contracten en onkostennota’s) veilig bijhouden.

Opleidingen, juridische ondersteuning en coworking

Smart biedt extra voordelen zoals begeleiding, opleidingen, juridische hulp en toegang tot gedeelde werkplekken. Klinkt niet slecht, toch?

Wat zijn de nadelen van Smart?

Beheerkosten

Je betaalt jaarlijks 30 euro voor je aandeel. Daarnaast houdt Smart 6,5% van je omzet in als bijdrage voor het beheer. Daarbovenop betaal je ook de klassieke RSZ-bijdragen (ongeveer 7% van je omzet) zoals elke werknemer. Afhankelijk van je situatie kan dit duurder uitvallen dan een klassiek bijberoep.

Facturatie verloopt op naam van Smart

Je facturen en contracten worden uitgestuurd in naam van Smart. Dat betekent dat je als individu minder zichtbaar bent. Dit kan nadelig zijn voor je persoonlijke branding, zeker als je later wél als zelfstandige wilt starten.

Weinig inspraak in het beleid

Als coöperant heb je één stem, ongeacht het aantal aandelen dat je bezit. De dagelijkse leiding en strategische beslissingen liggen bij de bestuurders van Smart. Je bent dus aandeelhouder, maar je hebt weinig directe inspraak in het beleid.

Minimale sociale rechten bij lage omzet

Smart biedt je sociale bescherming, maar wel op basis van wat je verdient. Laat je je maar sporadisch uitbetalen of werk je met kleine budgetten, dan bouw je ook maar een minimum aan pensioen- of werkloosheidsrechten op. Goed om in je achterhoofd te houden!

Of Smart bij je past, hangt dus volledig af van jouw persoonlijke situatie en doelen.
Klik hier voor meer informatie over de coöperatie Smart.

Auteur - Valesca Wilms

Valesca Wilms is Content Manager bij Accountable België en schrijft over freelancen, zelfstandige zijn en belastingen op basis van haar eigen ervaringen.

Wie is Valesca ?